ကမၻာေပၚက တန္ဖိုးအရွိဆုံး ျဒပ္စင္ (၁၀)မ်ဳိး

ေသခ်ာတာကေတာ့ ဘယ္လို ျဒပ္စင္က ကမၻာေပၚမွာ တန္ဖိုး အႀကီးဆုံးလဲလို႔ ေမးရင္ ေ႐ႊလို႔ပဲ လူအမ်ားစုက ေျဖမွာပါ။ ဟုတ္ပါတယ္၊ ေ႐ႊဟာ ကမၻာေပၚက ထြက္ရွိသမၽွ ျဒပ္စင္ေတြထဲမွာ တန္ဖိုးအႀကီးဆုံး ျဒပ္စင္တခုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ တန္ဖိုး အႀကီးဆုံး ဟုတ္ပါရဲ႕လား။ အခု က်ေနာ္က ကမၻာ့တန္ဖိုးအႀကီးဆုံး ျဒပ္စင္ေတြကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။

(၁၀) ေ႐ႊ

ေ႐ႊဟာ သာမန္ အပူခ်ိန္ႏွင့္ ဖိအားေအာက္တြင္ အခဲသဏၭာန္ တည္ရွိသည့္ သတၱဳ ျဒပ္စင္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ မထင္မွတ္ဘဲ က်ေနာ္တို႔ တန္ဖိုးအႀကီးဆုံးလို႔ ထင္ထားတဲ့ ေ႐ႊက အဆင့္ ၁၀ပဲ ရပါတယ္။ သူ႕ကိုေတာ့ အမ်ားဆုံး တန္ဖိုးရွိ ျဒပ္စင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး ေ႐ႊေခ်ာင္းအျဖစ္နဲ႔ေရာ လက္ဝတ္ရတနာအျဖစ္ပါ ဖန္တီး အသုံးျပဳပါတယ္။ တဂရမ္ကို ၅၆ ေဒၚ လာ တန္ဖိုးရွိပါတယ္။

(၉) ႐ိုဒီယမ္

ေမာ္ေတာ္ကားေတြမွာ အမ်ားဆုံး အသုံးျပဳပါတယ္။ လၽွပ္ကူး ကြန္ဗက္တာေတြထဲမွာ ထည့္သြင္း အသုံးျပဳတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လို အပူခ်ိန္၊ အေျခအေနေၾကာင့္ ျဒပ္စင္အသြင္ေျပာင္းျခင္း ျဖစ္ပြားႏႈန္း နည္းတာေၾကာင့္ အသုံးျပဳတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေ႐ႊ ျဖဴထဲမွာ ေက်ာက္မ်က္ေတြ ထည့္ရင္ အထိုင္သားမာေအာင္ သုံးပါတယ္။ ေ႐ႊမွာ ေၾကးေရာသလို ေ႐ႊျဖဴမွာ ႐ိုဒီယမ္ေရာတဲ့ သ ေဘာပါ။ တဂရမ္ကို ၅၈ ေဒၚလာခန္႔ ေဈးရွိပါတယ္။

(၈) ေ႐ႊျဖဴ

ျပည္တြင္းမွာေတာ့ ပလက္တီနမ္အျဖစ္ပဲ လူသိမ်ားပါတယ္။ အရည္ေပ်ာ္မွတ္ ျမင့္မားတယ္၊ ႏွစ္စဥ္ကမၻာမွာ ေ႐ႊျဖဴ တန္ ခ်ိန္ ရာဂဏန္းေလာက္ပဲ တူးေဖာ္ရရွိပါတယ္။ ေက်ာက္မ်က္ရတနာေတြနဲ႔ ျဖစ္ေစ၊ လက္ဝတ္ရတနာအေနနဲ႔ ျဖစ္ေစ ဖန္တီးဝတ္ ဆင္မႈ မ်ားပါတယ္။ ကားေတြမွာေရာ၊ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္မႈမွာပါ အနည္းငယ္ သုံးတာလည္း ေတြ႕ရပါတယ္။ တဂရမ္ကို ေဒၚ လာ ၆၀ေလာက္ ရွိပါတယ္။

(၇) လန္သနမ္

ေငြျဖဴေရာင္ သတၱဳတမ်ိဳးပါ။ ဓားနဲ႔ ျဖတ္ရင္ေတာင္ ရေလာက္ေအာင္ ေပ်ာ့ပါတယ္။ ၎ဟာ ရွားပါးေသာ ေရဒီယိုသတၱိႂကြ ျဒပ္စင္မ်ားထဲတြင္ ထူးျခားၿပီး၊ ဓာတ္ျပဳႏိုင္စြမ္းအား ေကာင္းေသာ ျဒပ္စင္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ေလထဲ၌ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ လၽွင္ျမန္စြာဓာတ္ျပဳႏိုင္ၿပီး၊ ေရႏွင့္အတူဓာတ္ျပဳ၍ Hydroxides ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ လန္သနမ္ဟာ လြယ္ကူစြာ မီးေလာင္ ႏိုင္ေသာ္လည္း ဆားအျဖစ္ ေပ်ာ္ဝင္ႏိုင္စြမ္းမရွိပါ။ စတီရီယိုသုံး မီးသီးေတြ၊ ပ႐ိုဂ်က္တာ လို ျပသစက္ေတြ၊ လၽွပ္ကူး ကတ္သုတ္ေတြ၊ အျခား အရည္အေသြးျမင့္ လၽွပ္စစ္ပစၥည္းေတြမွာ သုံးပါတယ္။ ၁ ဂရမ္ကို ၆၄ ေဒၚ လာ ရွိပါတယ္။

(၆) လူတီတီယမ္

ေရနံတူးေဖာ္မႈနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ လုပ္ငန္းေတြ၊ ေရနံထြက္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္မႈေတြမွာ သုံးတာပါ။ ထြက္ရွိႏႈန္း အလြန္ကို နည္း ပါးပါတယ္။ တူးေဖာ္လို႔ ရႏိုင္တဲ့ေျမနဲ႔ ေဒသလည္း အလြန္ကို ရွားပါတယ္။ တဂရမ္ကို ၆၉ ေဒၚလာ ရွိပါတယ္။

(၅) စကန္ဒီယမ္

စကန္ဒီယမ္ဟာ ေပ်ာ့ေပ်ာင္း၍ ေတာက္ပေသာအေရာင္ရွိၿပီး ေျပာင္းလဲျခင္းရွိေသာ ျဒပ္စင္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ၎ျဒပ္စင္ကို စကန္ဒီနာဗီယာၿမိဳ႕မွရွားပါးေသာသတၱဳတြင္းတြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့တာပါ။ ေလႏွင့္ထိေတြ႕ေသာအခါ အဝါေရာင္ေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ (သို႔) ပန္းႏုေရာင္အျဖစ္ ျမင္ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ အလူမီနမ္ အလြိဳင္းသားေတြကို အရည္အေသြး ပိုေကာင္းေစတဲ့ ျဒပ္စင္ျဖစ္ၿပီး ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္မွာမွ စတင္ ရွာေဖြေတြ႕ရွိ ခဲ့တာ ပါ။ တႏွစ္ကို ၁၀ တန္ေလာက္ပဲ ကမၻာမွာ ထြက္ရွိၿပီး တဂရမ္ကို ေဒၚလာ ၂၇၀ ေလာက္ တန္ပါတယ္။

(၄) ပလူတိုနီယမ္

ပလူတိုနီယမ္ ျဒပ္စင္ကေတာ့ ေငြေရာင္ရွိၿပီး အနည္းငယ္ဓာတ္တိုးမႈ ျပဳလုပ္ေသာအခါ အဝါေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ အေရာင္ အျဖစ္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။ ပလူတိုနီယမ္ အပိုင္းအစႀကီး တစ္ခုကို ထိေတြ႕ၾကည့္ ပါက ပူးေႏြးေနတတ္တဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ အလိုေလၽွာက္ အယ္ဖာေရာင္စဥ္ ယိုယြင္းမႈ (Alpha decay) ျဖစ္စဥ္မွ ထြတ္ရွိလာေသာ စြမ္းအင္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ႀကီးမားေသာ ပလူတိုနီယမ္ အပိုင္းမ်ား သည္ ေရဆူပြက္ ႏိုင္သည္အထိ လုံေလာက္ေသာ အပူစြမ္းအင္ ကို ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ႏ်ဴလက္နက္ေတြနဲ႔ ႏ်ဴစြမ္းအင္သုံး ဓာတ္ေပါင္းဖိုေတြမွာ သုံးပါတယ္။ 239 နဲ႔ 241 ဆိုတဲ့ အဆင့္ ခြဲျခားသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ရွိ ပါတယ္။ ကိုင္တြယ္လို႔ မရပါဘူး။ ထည့္သြင္းထားတဲ့အခန္းနဲ႔ သယ္ေဆာင္ ဖန္တီးယူရပါတယ္။ တဂရမ္ကို ေဒၚလာ ၄၀၀၀ ေလာက္ ေပးမွ ရႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

(၃) ကာဗြန္

အမ်ိဳးသမီးမ်ား အထူးသျဖင့္ တန္ဖိုးထားၾကတဲ့ စိန္ႏွင့္ ကမၻာ့ေန႔စဥ္သုံး ပစၥည္းတစ္ခုျဖစ္ေသာ ခဲတံတြင္ ပါရွိ သည့္ ဂရက္ဖိုက္ (ခဲနက္)တို႔သည္ အျခားမည္သည့္ပစၥည္းႏွင့္မၽွ မေရာေသာ ကာဗြန္အစစ္မ်ား သာလၽွင္ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေက်ာက္မီး ေသြးႏွင့္မီးေသြးတို႔ဟာ ကာဗြန္အစစ္မ်ား မဟုတ္ၾကေသာ္ လည္း ကာဗြန္ အမ်ားဆုံး ပါရွိေသာ ပစၥည္းမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ခႏၶာကိုယ္မွာလည္း ကာဗြန္ေတြ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေက်ာက္မီးေသြးနဲ႔ ဂရပ္ဖိုကေတြမွာလည္း ကာ ဗြန္ေတြ အမ်ားအျပား ပါရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကာဗြန္စစ္စစ္ အေနအထားဆိုရင္ေတာ့ ေဈးအရမ္းႀကီးပါတယ္။ ဥပမာ စိန္ လိုမ်ိဳးေပါ့။ ၁ ဂရမ္ကို ေဒၚလာ ၆၅၀၀၀ ေလာက္ တန္ဖိုးရွိႏိုင္ၿပီး ပုံမွန္ ကာဗြန္စစ္စစ္ကေတာ့ ေဒၚလာ ၆၅၀၀ ေလာက္ပဲရွိ ပါတယ္။

(၂) ကယ္လီဖိုနီယမ္

ကယ္လီဖိုနီယမ္ ဟာ အုပ္စုဝင္ ေရဒီယို သတၱိႂကြ သတၳဳတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါသည္။ ၎ဟာ ေလ၊ ေရေႏြးေငြ႕၊ အက္ဆစ္တို႔ႏွင့္သာ အလြယ္တကူ ဓာတ္ျပဳႏိုင္ၿပီး ေဘ့စ္ႏွင့္ အလြယ္တကူ ဓာတ္မျပဳႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ဓာတ္တိုး၊ ဓာတ္ေလၽွာ႔ မလြယ္ေသာ သတၳဳျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၎ကို ယေန႔အခ်ိန္ထိ သီးသန္႔ပုံစံ အေနအထားျဖင့္ မေတြ႕ရေသးပါဘူး။ ၁၉၅၀ ခုႏွစ္ဝန္းက်င္က အေမရိကန္ ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္ရဲ႕ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ ေလ့လာခန္းမွာ စတင္ ေတြ႕ရွိခဲ့တာ ပါ။ အယ္ဖာအမႈန္ေတြကို ခြဲျခမ္းရင္ကေန ရပါတယ္။ ဘယ္မွာသုံးတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာမသိရေပမယ့္ တစ္ႏွစ္ကို ကယ္လီ ဖိုနီယမ္ ဂရမ္ဝက္ေလာက္ပဲ ထုတ္လုပ္ႏိုင္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ၁ ဂရမ္ကို ေဒၚလာ ၂၅ သန္းကေန ၂၇သန္းအတြင္း တန္ဖိုး ရွိပါတယ္။

(၁) ဖရန္စီယမ္

ဖရန္စီယမ္ဟာ အရွားပါးဆုံးျဒပ္စင္တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ေသခ်ာတာကေတာ့ အခုခ်ိန္ထိေအာင္ ကမၻာေပၚမွာ ဖရန္စီယမ္ တဂရမ္ျပည့္ေအာင္ မေတြ႕ရပါဘူး။ အေၾကာင္းကေတာ့ ဒီ ျဒပ္စင္ရဲ႕သက္တမ္းက မိနစ္ ၅၀ ဝန္းက်င္ပဲ ရွိလို႔ပါ။ တူးေဖာ္လိုက္ၿပီး မၾကာခင္မွာ အေငြ႕ပ်ံသြားလို႔ ထိန္းသိမ္းဖို႔ ခက္ပါ တယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ ေသခ်ာေအာင္ ထုတ္လုပ္မွ ရႏိုင္ၿပီး အက္တမ္ေပါင္း ၃ သိန္းခန္႔နဲ႔ ဖြဲ႕စည္းဖန္တီးရပါတယ္။ တန္ဖိုး ကေတာ့ တဂရမ္ကိုတင္ ေဒၚလာ ၁ ဘီလီယံေလာက္ ရွိပါတယ္။ ေရးသားသူ – ခ်စ္ေဖ(ေတာင္တြင္းေျမ) ,Via : Irrawaddy Burmese , Credit – Thutazone